درمان بی‌اختیاری ادرار استرسی در امارات، عجمان | دکتر زهرا جهان‌آبادی
نویسنده: دکتر زهرا جهان‌آبادی
یک نشت کوچک هنگام سرفه کردن. احساس ناگهانی رطوبت هنگام ورزش. قرار دادن پد بهداشتی در کیف، پیش از خارج شدن از خانه.
بسیاری از زنان به‌تدریج سبک زندگی خود را با این شرایط تطبیق می‌دهند. دویدن را کنار می‌گذارند، از پریدن اجتناب می‌کنند و پیش از شرکت در رویدادهای اجتماعی، محل سرویس بهداشتی را بررسی می‌کنند. برخی نیز از ترس نشت ادرار، میزان مصرف آب خود را کاهش می‌دهند.
بی‌اختیاری ادرار استرسی شایع است و قابل درمان نیز هست. من به‌عنوان متخصص اورولوژی زنان و اورولوژی عملکردی، به زنان کمک می‌کنم علت نشت ادرار خود را بهتر بشناسند و مناسب‌ترین روش درمانی را انتخاب کنند.
اگر به دنبال درمان بی‌اختیاری ادرار استرسی در امارات و عجمان هستید، در مرکز اورولوژی بیمارستان دانشگاهی ثومبی در منطقه الجرف عجمان، ارزیابی دقیق و مراقبتی متناسب با نیازهای هر بیمار ارائه می‌دهم.
بی‌اختیاری ادرار استرسی چیست؟
بی‌اختیاری ادرار استرسی به نشت ادرار هنگام وارد شدن فشار فیزیکی به مثانه گفته می‌شود.
ممکن است هنگام سرفه کردن متوجه نشت ادرار شوید. این اتفاق می‌تواند هنگام دویدن نیز رخ دهد. در برخی افراد، حتی سریع بلند شدن از جای خود هم می‌تواند باعث نشت ادرار شود.
منظور از واژه «استرسی» در این اصطلاح، فشار فیزیکی واردشده به مثانه است، نه استرس روحی یا عاطفی.
نشت ادرار زمانی اتفاق می‌افتد که عضلات کف لگن و مجرای ادرار هنگام حرکت، حمایت کافی ایجاد نکنند. زایمان می‌تواند این حمایت را ضعیف کند. یائسگی نیز ممکن است نقش داشته باشد و در برخی افراد، این مشکل به‌تدریج و با افزایش سن ایجاد می‌شود.
گاهی علت دقیق بی‌اختیاری ادرار مشخص نیست. یک بررسی دقیق پزشکی می‌تواند به شما کمک کند متوجه شوید چه عاملی باعث بروز این مشکل شده است.
چرا بی‌اختیاری ادرار استرسی شایع‌تر از چیزی است که تصور می‌کنید؟
بی‌اختیاری ادرار استرسی میلیون‌ها زن را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما همچنان یکی از کمتر مطرح‌شده‌ترین مشکلات سلامت زنان است. یک مقاله مروری مشترک منتشرشده در مجله European Urology این عارضه را «کمتر از میزان واقعی تشخیص‌داده‌شده و درمان‌شده» توصیف کرده است؛ مشکلی که فشار قابل‌توجهی بر نظام سلامت و زندگی افراد وارد می‌کند.
در مطب، بارها جملات مشابهی را از زبان بیماران می‌شنوم:
- من در این سن نباید دچار نشت ادرار شوم.
- این مشکل بعد از بچه‌دار شدن طبیعی است.
- نکند مشکل جدی داشته باشم؟
- فقط از پد استفاده می‌کنم و امیدوارم خودش برطرف شود.
واقعیت پزشکی این است که بی‌اختیاری ادرار استرسی شایع است، اما نباید آن را اجتناب‌ناپذیر یا عادی تلقی کرد. عوامل خطر آن به‌خوبی شناخته شده‌اند و شامل زایمان، افزایش سن، اضافه‌وزن و افتادگی اندام‌های لگنی می‌شوند. تا ۴۶ درصد از زنان ممکن است در مقطعی از زندگی خود این مشکل را تجربه کنند. بنابراین اگر دچار نشت ادرار هستید، بدانید که تنها نیستید.
چیزی که به همه بیمارانم می‌گویم این است: مجبور نیستید با نشت ادرار زندگی کنید. لازم نیست زندگی خود را بر اساس دسترسی به سرویس بهداشتی برنامه‌ریزی کنید. راهی برای بهبود وجود دارد و این مسیر با یک گفت‌وگوی پزشکی آغاز می‌شود.
چرا بی‌اختیاری ادرار استرسی ایجاد می‌شود؟
مثانه و مجرای ادرار به‌وسیله شبکه‌ای شبیه به یک «ننو» از عضلات کف لگن و بافت‌های همبند در جای خود نگه داشته می‌شوند. زمانی که این حمایت ضعیف شود، کل سیستم بسته‌شدن مجرای ادرار هنگام وارد شدن فشار، عملکرد مناسبی نخواهد داشت.
مهم‌ترین عواملی که می‌توانند این حمایت را تضعیف کنند عبارت‌اند از:
- بارداری و زایمان طبیعی که برای بسیاری از زنان، مهم‌ترین عامل خطر محسوب می‌شود
- افزایش سن، زیرا بافت‌ها به‌طور طبیعی قدرت و استحکام خود را از دست می‌دهند
- چاقی و اضافه‌وزن که هر روز فشار داخل شکم را افزایش می‌دهد
- سرفه مزمن ناشی از سیگار کشیدن، آسم یا بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD)
- یبوست مزمن و سال‌ها زور زدن هنگام دفع که به عضلات کف لگن فشار وارد می‌کند
- ورزش‌های پرفشار مانند دویدن و پریدن
- سابقه جراحی لگن، از جمله هیسترکتومی یا برداشتن رحم
- ضعف ژنتیکی بافت همبند که گاهی در سابقه خانوادگی دیده می‌شود
- کمبود استروژن پس از یائسگی که موجب نازک و ضعیف شدن بافت‌های اطراف می‌شود
اغلب، چند عامل به‌طور هم‌زمان در ایجاد این مشکل نقش دارند. برای مثال، زنی که دو زایمان طبیعی داشته، در شغلی فعالیت می‌کند که نیازمند بلند کردن اجسام سنگین است و وارد دوران یائسگی شده، ممکن است نسبت به فردی که تنها یکی از این عوامل را دارد، بیشتر در معرض بی‌اختیاری ادرار قرار داشته باشد. به همین دلیل، من به‌عنوان متخصص اورولوژی زنان، پیش از پیشنهاد هر روش درمانی، سابقه پزشکی کاملی از بیمار دریافت می‌کنم.
آیا بی‌اختیاری ادرار استرسی پس از زایمان طبیعی است؟
نشت ادرار در دوران بارداری و پس از زایمان شایع است. بارداری فشار بیشتری به عضلات کف لگن وارد می‌کند و زایمان طبیعی نیز ممکن است باعث کشیدگی یا آسیب بافت‌هایی شود که از مثانه حمایت می‌کنند. بااین‌حال، شایع بودن این مشکل به این معنا نیست که باید آن را تحمل کنید.
در برخی زنان، نشت ادرار طی چند ماه نخست پس از زایمان بهبود پیدا می‌کند. در برخی دیگر، این مشکل هنگام فعالیت‌هایی مانند ورزش ادامه می‌یابد. ممکن است هنگام سرفه یا رابطه جنسی نیز متوجه نشت ادرار شوید. اگر نشت ادرار بر اعتمادبه‌نفس شما تأثیر گذاشته یا مانع انجام فعالیت‌های مورد علاقه‌تان شده است، بهتر است آن را جدی بگیرید و برای بررسی مراجعه کنید.
درمان معمولاً با انجام تمرین‌های هدایت‌شده عضلات کف لگن آغاز می‌شود. اگر نشت ادرار ادامه پیدا کند، پزشک می‌تواند بر اساس علائم شما و یافته‌های معاینه، گزینه‌های درمانی دیگر را توضیح دهد.
گزینه‌های درمان بی‌اختیاری ادرار استرسی در عجمان
برای بسیاری از زنان، نشت ادرار هنگام فعالیت‌های روزمره به‌تدریج افزایش می‌یابد تا جایی که بر انتخاب‌ها و تصمیم‌های زندگی آن‌ها تأثیر می‌گذارد.
فعالیت‌های ساده‌ای مانند شرکت در کلاس ورزشی یا بلند کردن کیسه‌های خرید به کارهایی تبدیل می‌شوند که فرد باید درباره انجام آن‌ها دو بار فکر کند. این تغییر در سبک زندگی ارزش بررسی و درمان دارد و گزینه‌های مؤثری برای مدیریت بی‌اختیاری ادرار استرسی وجود دارد.
بازآموزی عضلات کف لگن زیر نظر متخصص
این روش اغلب نخستین گزینه درمانی است. در یک برنامه تحت نظارت، نحوه استفاده صحیح از عضلات کف لگن را یاد می‌گیرید و به‌مرور قدرت آن‌ها را افزایش می‌دهید. این روش می‌تواند برای زنانی که علائم خفیف تا متوسط دارند یا بی‌اختیاری ادرار آن‌ها پس از زایمان آغاز شده است، بسیار مفید باشد.
اصلاح عادت‌های روزمره برای کاهش فشار
تغییرات کوچک و کاربردی در سبک زندگی می‌توانند بیشتر از چیزی که تصور می‌کنید مؤثر باشند. زور زدن مزمن ناشی از یبوست، هر روز فشار بیشتری به عضلات کف لگن وارد می‌کند.
نوشیدن حجم زیادی از مایعات در مدت کوتاهی، به‌ویژه پیش از خواب، می‌تواند مشکلات ادراری شبانه را افزایش دهد. اضافه‌وزن نیز فشار داخل شکم را بیشتر می‌کند.
انجام ورزش‌های پرفشار بدون حمایت و تقویت مناسب عضلات کف لگن نیز ممکن است پیش از آنکه شرایط بهتر شود، علائم را تشدید کند.
هیچ‌یک از این تغییرات به‌تنهایی بی‌اختیاری ادرار استرسی را درمان نمی‌کند، اما می‌تواند اثربخشی سایر روش‌های درمانی را افزایش دهد.
پساری مخصوص بی‌اختیاری ادرار
پساری مخصوص بی‌اختیاری ادرار وسیله‌ای است که داخل واژن قرار می‌گیرد و به حمایت از مجرای ادرار کمک می‌کند. اگر ترجیح می‌دهید از جراحی اجتناب کنید یا بیشتر هنگام ورزش دچار نشت ادرار می‌شوید، این روش می‌تواند گزینه مناسبی برای شما باشد.
پساری برای افرادی که به دنبال کاهش علائم بدون انجام یک درمان دائمی هستند نیز انتخاب محبوبی است.
درمان تزریق مواد حجم‌دهنده به مجرای ادرار
در این روش، ماده‌ای در اطراف مجرای ادرار تزریق می‌شود تا بسته‌شدن آن مؤثرتر انجام شود. بولکامید (Bulkamid) یکی از موادی است که برای درمان بی‌اختیاری ادرار استرسی در زنان استفاده می‌شود.
این روش کم‌تهاجمی برای برخی بیماران مناسب است، اما نتایج آن از فردی به فرد دیگر تفاوت دارد. میزان بهبود نیز ممکن است با گذشت زمان تغییر کند. برخی زنان به تزریق مجدد نیاز پیدا می‌کنند یا در ادامه، روش درمانی دیگری را انتخاب می‌کنند.
جراحی اسلینگ زیر مجرای ادرار
اسلینگ نواری باریک از جنس مواد مخصوص است که طی جراحی زیر مجرای ادرار قرار می‌گیرد. این نوار مانند یک «ننو» عمل می‌کند و هنگام وارد شدن فشار فیزیکی، حمایت بیشتری از مجرای ادرار ایجاد می‌کند.
این روش برای برخی زنان نتایج خوبی دارد، اما همچنان یک عمل جراحی محسوب می‌شود. پیش از تصمیم‌گیری، درباره مزایا و خطرات احتمالی، دوره بهبودی و سایر گزینه‌های موجود با شما صحبت خواهیم کرد.
گزینه‌های جراحی کمتر رایج
اگر روش‌های گفته‌شده برای شما مناسب نباشند، ممکن است بتوان روش جراحی دیگری را در نظر گرفت. این تصمیم به سابقه پزشکی، جراحی‌های قبلی، نحوه عملکرد مجرای ادرار و اهداف شما از درمان بستگی دارد.
هدف از مراجعه پزشکی این نیست که یک نسخه ثابت و یکسان برای همه دریافت کنید. مهم این است که علت واقعی علائم را بشناسید و با همکاری یکدیگر مشخص کنید کدام روش برای شروع درمان شما مناسب‌تر است.
فراتر از کگل: تمرین‌های تحت نظارت عضلات کف لگن
وقتی درباره تمرین‌های عضلات کف لگن صحبت می‌کنم، بسیاری از بیماران می‌گویند: «تمرین کگل را انجام داده‌ام، اما مؤثر نبوده است.»
اغلب این افراد تمرین‌ها را بدون نظارت انجام داده‌اند و مطمئن نبوده‌اند که از عضلات صحیح استفاده می‌کنند یا خیر. منظم انجام دادن تمرین‌ها اهمیت دارد، اما تکنیک صحیح نیز به همان اندازه مهم است.
مؤسسه ملی تعالی سلامت و مراقبت (NICE) توصیه می‌کند زنان مبتلا به بی‌اختیاری ادرار استرسی، به‌عنوان نخستین روش درمانی، حداقل سه ماه تحت برنامه تمرینی عضلات کف لگن و زیر نظر متخصص قرار بگیرند.
برنامه تمرینی تحت نظارت عضلات کف لگن شامل موارد زیر است:
- ارزیابی عملکرد عضلات کف لگن: آیا می‌توانید این عضلات را منقبض و سپس به‌طور کامل شل کنید؟ آیا از عضلات صحیح استفاده می‌کنید؟
- پیروی از یک برنامه پیش‌رونده: با افزایش قدرت و کنترل عضلات، تمرین‌ها نیز تغییر می‌کنند.
- استفاده از بیوفیدبک در صورت نیاز: حسگرها می‌توانند نشان دهند که آیا عضلات کف لگن را به‌درستی فعال می‌کنید یا خیر.
- مراجعه برای پیگیری: تمرینی که در هفته اول مناسب است، ممکن است در ادامه نیاز به اصلاح داشته باشد.
- تمرین برای موقعیت‌های روزمره: یاد می‌گیرید پیش از سرفه کردن یا بلند کردن یک جسم، عضلات کف لگن را به‌درستی فعال کنید.
یک مادر ۴۲ ساله دارای دو فرزند، پس از دو سال انجام تمرین‌های کگل بدون بهبود، به من مراجعه کرد. در معاینه مشخص شد که او به‌جای عضلات کف لگن، عضلات شکم خود را منقبض می‌کند. پس از دوازده هفته تمرین تحت نظارت و استفاده از بیوفیدبک، گزارش کرد که دیگر هنگام شرکت در کلاس‌های ورزشی دچار نشت ادرار نمی‌شود.
اگر تمرین‌های کگل برای شما مؤثر نبوده‌اند، این موضوع لزوماً به این معنا نیست که تمرین‌های عضلات کف لگن نمی‌توانند به شما کمک کنند. بررسی تکنیک انجام تمرین توسط متخصص می‌تواند مسیر بعدی درمان را بسیار روشن‌تر کند.
چرا برای درمان بی‌اختیاری ادرار استرسی، متخصص اورولوژی زنان را انتخاب کنیم؟
انتخاب پزشک متخصص برای مشکلی حساس مانند نشت ادرار، تصمیمی کاملاً شخصی است. بسیاری از زنان در امارات ترجیح می‌دهند برای این مسائل به متخصص اورولوژی زنان مراجعه کنند و من مفتخرم که محیطی آرام و قابل اعتماد برای ارائه این مراقبت فراهم می‌کنم.
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، توصیه می‌کنم برای بررسی و مشاوره پزشکی مراجعه کنید:
- نشت ادراری که زندگی روزمره، ورزش یا برنامه‌های اجتماعی شما را مختل می‌کند
- علائمی که پس از انجام تمرین‌های ابتدایی عضلات کف لگن بهبود پیدا نمی‌کنند
- تشدید تدریجی نشت ادرار با گذشت زمان
- وجود هم‌زمان علائم بی‌اختیاری استرسی و فوریتی
- سابقه جراحی ناموفق برای درمان بی‌اختیاری ادرار
- افتادگی قابل‌توجه اندام‌های لگنی همراه با بی‌اختیاری ادرار استرسی
خدمات من در بیمارستان دانشگاهی ثومبی، محیطی خصوصی و بدون قضاوت فراهم می‌کند تا بتوانیم با حفظ محرمانگی و احترام، درباره علائم شما گفت‌وگو کنیم.
اجازه ندهید خجالت یا تردید شما را از زندگی مورد علاقه‌تان دور کند. شما شایسته آن هستید که آزادانه حرکت کنید، ورزش کنید و زندگی خود را بدون نگرانی از نشت ادرار ادامه دهید. برای تعیین وقت مشاوره، همین امروز با ما تماس بگیرید.
شما می‌توانید اولین دیدگاه این مطلب را از طریق فرم بالا ثبت کنید.